เชียงคาน วัฒนธรรมล้านช้าง

เชียงคานเมืองคนงาม ข้าวหลามยาว มะพร้าวแก้ว เพริศแพร้วเกาะแก่ง แหล่งวัฒนธรรม น้อมนำศูนย์ศิลปาชีพ เป็นคำขวัญเมืองเชียงคาน


เชียงคาน วัฒนธรรมล้านช้าง

เดิมเมืองเชียงคาน ในอดีตเป็นเมืองอยู่ภายใต้การปกครองของประเทศลาว มีชื่อว่า เมืองชะนะคาม ในช่วงที่อาณาจักรล้านช้างเจริญรุ่งเรือง ต่อมาพระเจ้ากรุงธนบุรี ทรงโปรดให้ เจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกกับพระสุรสีห์ ยกทัพไปตีกรุงเวียงจันทน์ จึงได้รวมส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านช้างเข้าเป็นส่วนหนึ่งของไทย ได้มีการกวาดต้อนผู้คนมาอาศัยอยู่ที่เมืองเชียงคานในสมัยนั้นให้มากขึ้น เมืองเชียงคานจึงเป็นส่วนหนึ่งของไทย มาตั้งแต่ในรัชสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี


สถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของเมืองเชียงคานประกอบด้วย

  • แก่งคุดคู้

  • วัดศรีคุณเมือง

  • พระพุทธบาทภูควายเงิน

  • พระใหญ่ภูคกงิ้ว

  • วัดท่าแขก

  • ถนนคนเดิน

  • ภูทอก

หากท่านจะไปทั้งหมดนี้ คงต้องวางแผนการพักผ่อนที่เชียงคานสัก 3 วัน 2 คืน ในอดีต แก่งคุดคู้ จะมีเวลาที่น้ำแห้งหรือน้ำมากค่อนข้างชัดเจนตามฤดูกาล แต่ในปัจจุบันนี้ เนื่องจากเมืองจีน มีการสร้างเขื่อนกักเก็บน้ำ จึงทำให้แก่งคุดคู้ ไม่เหมาะกับการเล่นน้ำอีกต่อไป


เชียงคาน วัฒนธรรมล้านช้าง

เชียงคาน

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

สำหรับทริปนี้ของผมนั้น ผมได้มีโอกาสไป แก่งคุ้ดคู้ เพื่อรับประทานอาหารกลางวัน และ เดินถนนคนเดิน กับถ่ายภาพบรรยากาศ ทั้งก่อนและหลังพระอาทิตย์ตกดิน จึงขอแบ่งปันภาพสวยๆให้ชมกันครับ


ที่เชียงคาน จะมีที่พักทั้ง รีสอร์ทขนาดเล็ก และโฮมสเตย์ อยู่ทั่วไป สนนราคาหลักร้อยไปถึงหลายพันบาท ขึ้นอยู่กับเทศกาล


เชียงคาน Amphoe Chiang Khan



เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ลักษณะสภาพภูมิอากาศของอำเภอเชียงคาน แบ่งออกเป็น 3 ฤดู มีลักษณะสำคัญดังนี้

ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่เดือนมีนาคม

ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนมิถุนายน

ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่กลางเดือนตุลาคมถึงเดือนกุมภาพันธ์


อุณหภูมิ โดยเฉลี่ยของพื้นที่เทศบาลตำบลเชียงคาน จากข้อมูลสถิติภูมิอากาศ ของกรมอุตุนิยมวิทยา อยู่ที่ 25.5 องศาเซลเซียส กลางวันก็อาจมีร้อนบ้างเป็นธรรมดา แต่ตกค่ำพระอาทิตย์ตกดินแล้ว ความสุขก็จะกลับมาเยือนนักท่องเที่ยวทุกคนครับ


ถึงแม้ว่าผมไม่ได้ขึ้นภูทอกในทริปนี้ แต่พอมีข้อมูลภูทอกมาให้นักท่องเที่ยวได้ทราบกันโดยสังเขปดังนี้ครับ ภูทอก เป็นภาษาอีสาน แปลว่า ภูเขาที่โดดเดี่ยว ตั้งอยู่ในเขตบ้านคำแคน ตำบลนาสะแบง เป็นภูเขาหินทราย ประกอบด้วย ภูทอกใหญ่ และภูทอกน้อย แต่ก่อนเคยเป็นป่าทึบ มีสัตว์ป่าอาศัยมากมาย พระอาจารย์จวน กุลเชฏโฐ เข้ามาจัดตั้งเป็นสถานปฏิบัติธรรมที่ภูทอกน้อย หรือวัดเจติยาคีรีวิหาร (วัดภูทอก) เนื่องจากเป็นสถานที่เงียบสงบ และเป็นจุดเริ่มต้นการเดินเท้าขึ้นสู่ยอดภูทอก โดยเดินตามสะพานไม้เวียนรอบเขาสูงชันจนถึงยอด ซึ่งสร้างจากแรงศรัทธาของพระเณรชาวบ้าน เริ่มสร้างในปี พ.ศ. 2512 ใช้เวลานานถึง 5 ปี บันไดขึ้นสู่ยอดภูทอก เปรียบเสมือนเส้นทางธรรมที่น้อมนำสัตบุรุษสู่โลกแห่งโลกุตระ โลกแห่งการหลุดพ้นด้วยความเพียรพยายามมุ่งมั่น


ภูทอกเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมและปฏิบัติศาสนกิจของชุมชน บันไดขึ้นภูทอกแบ่งเป็น 7 ชั้น ชั้นที่ 4 เป็นสะพานลอยเวียนรอบเขา มองเบื้องล่างเห็นเนินเขาเตี้ย ๆ สลับกัน เรียกว่า “ดงชมพู” ชั้นที่ 4 เป็นที่พักของแม่ชี ชั้นที่ 5 มีศาลาและกุฏิที่อาศัยของพระ จากชั้นที่ 6 สู่ชั้นที่ 7 เป็นสะพานไม้ยาว 400 เมตร เวียนรอบเขาหน้าผาสูงชัน สุดทางชั้น 7 เป็นป่าไม้ร่มครึ้ม


ปัจจุบัน มีงานวิ่งมาราธอน จัดเว้นทางโดยมีการวิ่งขึ้นภูทอกด้วย ทำให้นักท่องเที่ยวและนักกีฬา มีโอกาสสัมผัสภูทอกมากขึ้น


เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ในอดีต เมืองเชียงคานบริเวณริมน้ำโขงนั้น บ้านเรือนไม่เจริญเท่าปัจจุบันนี้ และเสี่ยงต่อการถูกน้ำเซาะตลิ่งพัง ต่อมาทางราชการได้ทำเชื่อนกั้นระหว่างบ้านริมเขื่อนกับแม่น้ำ จึงทำให้เรามี "ถนนชายโขง" ให้นักท่องเที่ยวได้ชื่นชมความงดงามของแม่น้ำโขงและบ้านเรือนจวบจนปัจจุบันนี้ ถือได้ว่า เป็นการส่งเสริมให้เมืองเชียงคานเป็นที่ท่องเที่ยวได้ดีทีเดียว


ประเพณีใส่บาตรข้าวเหนียว ใครมาเชียงคาน แล้วไม่ได้ตื่นขึ้นมาใส่บาตรข้าวเหนียว ถือว่าเสียเที่ยวนัก ถ้านอนค้างแล้วไม่ได้ทำกิจกรรมนี้ เท่ากับท่านไม่ได้มาเชียงคาน จริงๆแล้ว ประเพณีใส่บาตรข้าวเหนียวนั้น เป็นประเพณีเก่าแก่ที่หลวงพระบาง สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว บ้านพี่เมืองน้องของเรา ซึ่งถ้าดูในตอนต้นของบทความนี้แล้ว คนลาวที่เคยอยู่ในฟากโน้น และอยากขอพึ่งโพธิสมภารของพระเจ้าอยู่หัวของเราในสมัยนั้น และต้องการเป็นคนไทย จึงได้ย้ายถินฐานมาอยู่เชียงคานฝั่งไทย จึงมีวัฒนธรรมไม่แตกต่างกันนั่นเอง


ตักบาตรข้าวเหนียว เชียงคาน Amphoe Chiang Khan
ตักบาตรข้าวเหนียว

ตักบาตรข้าวเหนียว เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ตักบาตรข้าวเหนียว เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ตักบาตรข้าวเหนียว เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ตักบาตรข้าวเหนียว เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ตักบาตรข้าวเหนียว เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ตักบาตรข้าวเหนียว เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เหตุผลที่เรียกว่า "ใส่บาตร" นั้น เนื่องจากชาวไทยที่เชียงคาน จะปั้นหรือจะหยิบข้าวเหนียวเป็นคำประมาณหยิบมือ แล้วใส่ลงในบาตรพระ จะไม่ใช้ทัพพีตักเหมือนข้าวสวย จึงเป็นที่มาของการ "ใส่บาตร" ข้าวเหนียวนั่นเอง


หากท่านไปเชียงคาน จริงๆแล้ว ตามประเพณีใส่บาตรข้าวเหนียว ชาวบ้านจะใส่เฉพาะข้าวเหนียวเท่านั้น จะไม่ใส่อาหารร้อนอย่างอื่นลงไปในบาตร แต่ถ้าท่านจะใส่ ก็คงไม่ผิดอะไร มีคนตั้งข้อสังเกตว่าถ้าเป็นอย่างนั้น พระจะฉันท์ข้าวเหนียวกับอะไร คำตอบคือ ชาวบ้านจะนำอาหารร้อนไปถวายที่วัดเพื่อไม่ให้เป็นภาระของพระสงฆ์เวลาบิณฑบาตร ดังนั้น หากมีคนมาเสนอขายอาหาร แล้วถ้าท่านไม่ซื้อ ไม่ต้องรู้สึกผิดนะครับ ชาวบ้านที่นั่นจะเข้าใจกันดี แต่ถ้าจะอุดหนุนเพราะถือว่าช่วยทำบุญก็อนุโมทนาบุญด้วยครับ


ตักบาตรข้าวเหนียว เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ตักบาตรข้าวเหนียว เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

การใส่บาตรข้าวเหนียวจะเป็นกิจวรรตทุกๆวันของพระสงฆ์ ซึ่งเหมือนการบิณฑบาตรทั่วๆไป ท่านอาจสอบถามชาวบ้านว่า พระจะออกบิณฑบาตรประมาณกี่โมง โดยทั่วไปแล้ว ท่านจะเริ่มบิณฑบาตรเวลาตั้งแต่ 05:30น เป็นต้นไป พระจะมีหลายสายนะครับ ดังนั้น ถ้าท่านจะรอใส่ให้ครบ ปั้นข้าวเหนียวพอประมาณ ไม่งั้นจะหมดเสียก่อนนะ (หัวเราะ) เรื่องข้าวเหนียวที่จะใส่ ท่านไม่ต้องกังวล ออกจากที่พักไปสู่ถนนคนเดิน มีร้านค้าจำหน่ายข้าวเหนียวเป็นชุด พร้อมดอกไม้ น้ำดื่ม และขนมแห้ง ชุดละประมาณ 60 บาท ครับ เขาจะมีเสื่อปูให้ท่านนั่งรอพระมา ไม่จำเป็นต้องเตรียมเสื่อไปเอง เมื่อพระกลับวัด ชาวบ้านจะตามไปจัดอาหารที่ทำเสร็จใหม่ๆ ใส่ถ้วยเพื่อจัดเตรียมให้พระฉันท์ต่อไป


ถนนคนเดิน เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

อย่างที่เกริ่นไว้ ที่พักที่เชียงคานนั้นมีหลายแบบ ร้านอาหารก็เยอะ ร้านค้าที่ถนนคนเดินก็มักจะเป็นสินค้าท้องถิ่น ที่พักสามาถหาจองได้โดยตรงหรือจองผ่านระบบของผู้ให้บริการท่องเที่ยวมากมายแล้วแต่ท่านสะดวกทางไหน แต่ที่ขาดไม่ได้เมื่อไปเชียงคาน ท่านสามารถยืมรถจักรยาน หรือเช่า จากเจ้าสำนัก ปั่นเที่ยวรอบเมืองเชียงคานเป็นกิจกรรมที่นักท่องเที่ยวมักนิยมทำกัน ช่วยลดภาระขาของเราได้เป็นอย่างดีครับ เนื่องจากเชียงคานนั้นมีซอยมากมาย ถ้าท่านเดิน ท่านอาจจะเดินบนถนนคนเดินและถนนชายโขงเท่านั้นเป็นแน่แท้ อย่าลืมนะครับ หาจักรยานปั่นท่องเที่ยว ไม่ต้องนำไปเองหรอกครับ จักรยานแม่บ้านที่เขาเตรียมไว้ก็เพียงพอแล้ว


เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ถนนคนเดิน ณ เชียงคาน ก็ค่อนข้างเหมือนกับถนนคนเดินหลายๆเมือง คือจะเปิดเป็นเรื่องเป็นราวในวันศุกร์-เสาร์ และอาทิตย์ (แล้วแต่ช่วงเทศกาล) ถนนคนเดินที่เชียงคานนั้น จะไม่ได้มีตลอดทั้งเส้นทาง แต่จะมีเฉพาะช่วงกลางซอย ระหว่างประมาณซอย 6 ขึ้นไปถึงประมาณซอย 20 มีทั้งร้านจำหน่ายสินค้าของที่ระลึก เสื้อผ้าสกรีนเชียงคานกิ๊บเก๋ อาหาร เครื่องดื่ม และงานศิลปหัตถกรรมต่างๆ มากมาย ส่วนร้านอาหารก็มีมากมายทั้งอาหารอีสาน อาหารไทย อาหารตามสั่ง ท่านสามารถเลือกทานได้ตามใจชอบนะครับ


ถนนคนเดิน เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ถนนคนเดิน เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ถนนคนเดิน เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

ถนนคนเดิน เริ่มเมื่อแดดร่มลมตก และจะค่อยๆปิด กันในเวลาประมาณ 4 ทุ่ม อาจมีเปิดกันเกินเวลาบ้างช่วงไฮซีซั่น ในบางช่วง วันอาทิตย์อาจไม่มีกิจกรรมถนนคนเดินนะครับ โปรดตรวจสอบก่อนเดินทางนะครับ


ถนนคนเดิน เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เรื่องที่จอดรถ ที่พักที่นี่ มักไม่ค่อยมีที่จอดรถบริการนะครับ ขณะที่ท่านจะจองที่พักโปรดตรวจสอบกับพนักงานก่อนนะครับว่า สามารถจอดรถได้ที่ไหน ฟรี หรือ เสียค่าบริการจอดรถนะครับ


อีกกิจกรรมที่พลาดไม่ได้ คือออกไปเดินริมโขง ถ่ายภาพ ชมพระอาทิตย์ขึ้น และพระอาทิตย์ตก ท่านอาจไม่เห็นตอนตกมากนักเพราะเขาไม่ได้ตกลงแม่น้ำโขงซะทีเดียว แต่จะไปตกหลังเมืองเชียงคาน แต่ถ้าอากาศเป็นใจ สามารถเก็บภาพสวยๆได้อย่างดงามเลยเชียวครับ



เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เล่าเรื่องจากภาพ

บ้านอดีตผู้ปกครองเมืองเชียงคาน จะเห็นว่า ไม่มีเหล็กเป็นองค์ประกอบ ใช้ไม่ไผ่ขัดกันและฉาบปูน ปัจจุบัน ทางองค์การบริหารส่วนท้องถิ่นอนุรักษ์ไว้ตามสภาพที่เห็น เพื่อให้คนรุ่นหลังได้ชมกัน


เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

เชียงคาน Amphoe Chiang Khan


สำหรับทริปนี้ ผมพักที่บ้านพักกายพักใจ สะอาด เงียบสงบ เจ้าของคุณวีระ และคุณแจ๋ม เป็นกันเองมากครับ


บ้านพักกายพักใจ ซอย 7 ครึ่ง เชียงคาน Amphoe Chiang Khan

บ้านพักกายพักใจ ซอย 7 ครึ่ง เชียงคาน Amphoe Chiang Khan